Το βασικό που πρέπει να θυμάται ο γονέας είναι ότι δεν είναι ο ίδιος πάντα υπεύθυνος για το θυμό, την ευτυχία, ή τα άλλα συναισθήματα των παιδιών του. Εμείς μπορούμε να τα διευκολύνουμε εξασφαλίζοντας ένα πρόσχαρο και ήρεμο περιβάλλον, όμως τα ίδια τα παιδιά θα διαλέξουν πώς θα αισθάνονται. Δεν είναι ρεαλιστικό το να προσδοκούμε από τα παιδιά μας να είναι διαρκώς ευτυχισμένα. Αν ο στόχος μας είναι να μην τα δούμε ποτέ λυπημένα, απογοητευμένα ή πληγωμένα, υπάρχει κίνδυνος να τα κακομάθουμε. Όταν κάθε φορά σπεύδουμε να τους αγοράσουμε τη λιχουδιά ή ό, τι άλλο μας ζήτησαν για να μην τα κακοκαρδίσουμε, έχουμε ήδη χάσει το παιχνίδι – και εμείς και αυτά. Το έργο μας είναι να βοηθήσουμε το παιδί μας να αντιμετωπίσει τα δυσάρεστα συναισθήματα και όχι να το προστατεύσουμε από αυτά.

Τι προξενεί το θυμό ενός παιδιού

  • Οι μη ρεαλιστικές προσδοκίες των άλλων
  • Οι ανάγκες που δεν ικανοποιήθηκαν. Ακόμα και τα μωρά κλαίνε όταν πεινούν ή χρειάζονται άλλαγμα πάνας
  • Τιμωρίες, υπερβολικός ανταγωνισμός & άστοχες συγκρίσεις
  • Συγκρούσεις των παιδιών με τα αδέλφια ή τους συνομηλίκους τους
  • Η αίσθηση ότι έχουν αδικηθεί
  • Η αίσθηση ότι δεν έχουν αρκετό έλεγχο & επιλογές στη ζωή τους
  • Ανεκπλήρωτοι στόχοι
  • Σωματικός πόνος

Τυπικοί Τρόποι Έκφρασης του Παιδικού Θυμού

 

  • Μωρά: κοκκινισμένο πρόσωπο, κλάμα & γρύλισμα διαμαρτυρίας
  • Μεταβρεφική & Προσχολική Ηλικία: χτυπήματα, ουρλιαχτά, τσιρίδες, κλάμα, ρίψη αντικειμένων, ποδοβολητό
  • Παιδιά Σχολικής Ηλικίας: πειράγματα, εκφοβισμός των συνομηλίκων τους, κλείσιμο στον εαυτό τους
  • Εφηβεία: Μούτρωμα, σαρκασμός, χτυπήματα, φωνές, εκτόξευση αντικειμένων, κατάθλιψη, κλείσιμο στον εαυτό τους, αυθάδεια και «υφάκι»

Κρατήστε στο νου σας ότι:

  • Τα παιδιά εξωτερικεύουν το θυμό τους άμεσα, π.χ. δαγκώνουν, ουρλιάζουν, νευριάζουν, αλλά και έμμεσα, π.χ. με σαρκασμό, αλαζονικό ύφος, & μελαγχολία. Ο θυμός που εξωτερικεύεται και γίνεται αποδεκτός χάνει την καταστροφική ισχύ του, επομένως η άμεση αντιμετώπιση του είναι προτιμότερη από την έμμεση.

 

Για τον περιορισμό του παιδικού θυμού:

 

  • Χρησιμοποιείστε εργαλεία πειθαρχίας που είναι προσανατολισμένα στην επίλυση του προβλήματος και στην ενίσχυση της Σχέσης σας
  • Να έχετε ρεαλιστικές προσδοκίες από το παιδί σας, ανάλογες με την ηλικία & το αναπτυξιακό του στάδιο
  • Μην το χτυπάτε (η βία διδάσκει τη βία)
  • Μην το τιμωρείτε με απομόνωση. Αυτό θα αυξήσει το θυμό του.
  • Μη συγκρίνετε το ένα παιδί με το άλλο. Κάθε παιδί είναι μοναδικό.
  • Προφυλάξτε το από εμπειρίες που ίσως είναι πολύ σκληρές για ένα παιδί που δυσανασχετεί εύκολα.
  • Ενεργητική Ακρόαση όταν το παιδί δείχνει εκνευρισμένο.
  • Να καταλαβαίνετε πότε το παιδί σας πέρασε μια δύσκολη μέρα και, επομένως, να περιορίζετε γι ’ αυτό το χρονικό διάστημα τις απαιτήσεις σας. Όταν το παιδί σας έχει «στραβώσει», φροντίστε το σα να ήταν άρρωστο. Πρόκειται για μια ασθένεια της ψυχής και του μυαλού, όχι του σώματος. Ελαφρώστε το από τα πολλά καθήκοντα και αφήστε τα πράγματα να κυλήσουν αβίαστα. Αύριο, όταν όλοι θα έχετε καλύτερη διάθεση, μπορείτε να επανέλθετε στο κανονικό σας πρόγραμμα.
  • «Μαλώστε» το έπιπλο ή το παιχνίδι που έκανε το παιδί σας να πονέσει.

Βοηθήστε το παιδί να διαχειριστεί το Θυμό του

Πέντε είναι τα βασικά εργαλεία:

 

  • Αποδοχή
  • Αφοπλισμός
  • Προσωρινή Απομάκρυνση
  • Αναζήτηση Αιτιών
  • Επίλυση του Προβλήματος

 

 

  1. Αποδεχτείτε το γεγονός ότι και τα παιδιά θυμώνουν

Μάθετέ τους να αναγνωρίζουν το θυμό και εφοδιάστε τα με ένα λεξιλόγιο για να «βαφτίζουν» τα συναισθήματά τους. Αυτό επιτυγχάνετε με τους ακόλουθους τρόπους:

  • Μοίρασμα των συναισθημάτων σας
  • Ενθαρρύνετε το παιδί να αναγνωρίσει την κυριότητα των συναισθημάτων του π.χ. «εκνευρίστηκες..» αντί «σε εκνεύρισε..»
  • Αναφερθείτε σε θυμωμένους ανθρώπους που εμφανίζονται σε παραμύθια, dvd, και παιδικές εκπομπές στην τηλεόραση ως αφετηρία για συζήτηση
  • «Δεν πειράζει που θύμωσες, πειράζει όμως που χτύπησες τον αδελφό σου». «Είναι κατανοητό ότι το κοριτσάκι είναι θυμωμένο, ίσως όμως δεν έπρεπε να πετάξει το δώρο της στα σκουπίδια. Μήπως σκέφτεσαι κάποιον άλλο τρόπο με τον οποίο θα μπορούσε να εκφράσει το θυμό της;»

 

  1. Αφοπλίστε το θυμό ώστε να μην πληγωθεί κανείς

  • Φτιάξτε ένα αφισάκι με τα «ναι» και τα «όχι» της συμπεριφοράς. Συχνά λέμε στα παιδιά τι δεν πρέπει να κάνουν, αλλά δεν τους λέμε τι μπορούν να κάνουν τις στιγμές της παραφοράς
  • Γράψτε τα «ναι» με πράσινο μαρκαδόρο και τα «όχι» με κόκκινο μαρκαδόρο. Συζητήστε τη διαφορά όταν ΔΕΝ θα είστε θυμωμένοι
  • Φτιάξτε μια μικρή αφίσα με τη γραφική απεικόνιση της έντασης του θυμού. Σχεδιάστε ένα μεγάλο θερμόμετρο για το «συναίσθημα» ή το «θυμό» και στερεώστε το σε έναν πίνακα ανακοινώσεων. Όταν το παιδί έχει θυμώσει, ζητήστε του να σημειώσει με κόκκινο χρώμα πόσο θυμό νιώθει. Ορίστε διαβαθμίσεις από το «ενοχλημένος» μέχρι το «θα εκραγώ!»
  • Αποτελέστε πρότυπο της υγιούς έκφρασης θυμού. Όταν δέρνουμε, ουρλιάζοντας και εκσφενδονίζουμε αντικείμενα, μαθαίνουμε στα παιδιά μας να κάνουν το ίδιο.

 

  1. Προσωρινή Απομάκρυνση

Ίσως ένα από τα καλύτερα εργαλεία που μπορείτε να προσφέρετε στα παιδιά είναι να τα μάθετε πώς να απομακρύνονται από μια…. εύφλεκτη κατάσταση. Εξηγήστε τους ότι η αιτία του θυμού είναι σαν αγκίστρι με δόλωμα. Μπορούν να επιλέξουν είτε να τσιμπήσουν είτε να το προσπεράσουν και να πάνε κάπου αλλού.

 

  1. Βοηθήστε τα παιδιά να αναζητήσουν τις αιτίες του θυμού τους

Η ενεργητική ακρόαση εκ μέρους του γονέα και η ειλικρινής προσπάθειά του να καταλάβει και να συναισθανθεί την αναστάτωση του παιδιού τον βοηθά να κατανοήσει τις βαθύτερες αιτίες και τα πρωταρχικά συναισθήματά του. Βοηθήστε το παιδί να καταλάβει γιατί είναι θυμωμένο και ποιο είναι το συναισθηματικό υπόβαθρο του θυμού του. Μήπως ζηλεύει; Μήπως νιώθει θύμα; Μήπως αισθάνεται εξάντληση;

Αποδεχτείτε με σεβασμό όλες τις απαντήσεις του παιδιού, ακόμα και αν ο θυμός του στρέφεται εναντίον σας. Είναι δύσκολο για εσάς αλλά χρήσιμο για το παιδί. Όταν η κόρη σας παραπονιέται ότι νιώθει ότι την αγαπάτε λιγότερο από όσο τη μικρότερη αδελφή της, ίσως η πρώτη σας απάντηση να είναι απολογητική: «δεν είναι αλήθεια! Το ξέρεις ότι σας αγαπώ και τις δύο το ίδιο!».

Η Ενεργητική ακρόαση σημαίνει ότι θα μπορούσατε να της απαντήσετε: «Νιώθεις ότι η αδελφή σου παίρνει περισσότερη αγάπη σε σύγκριση με σένα και σκέφτεσαι ότι την αγαπώ περισσότερο». Έτσι δείχνετε στην κόρη σας ότι έχετε πραγματικά αφουγκραστεί τα συναισθήματά της και δεν τα έχετε απορρίψει. Στη συνέχεια μπορείτε να υπερασπιστείτε τα δικά σας συναισθήματα: «Πραγματικά σε αγαπώ πολύ και σε αγαπώ με μοναδικό τρόπο, δε μπαίνει σε σύγκριση με την αγάπη που έχω για την αδελφή σου. Μπορώ να στο δείξω με κάποιο τρόπο; Τι θα είχες ανάγκη;

Μερικά από τα πρωταρχικά συναισθήματα που τρέφουν το θυμό του παιδιού είναι τα ακόλουθα:

 

Φόβος – το παιδί φοβάται ότι θα χάσει την αγάπη του γονέα

 

Κούραση – η έφηβη κόρη σας έχει έλλειψη ύπνου και ελάχιστο ελεύθερο χρόνο

 

Ζήλια – το παιδί σας νομίζει ότι αγαπάτε περισσότερο το νεογέννητο μωρό σας

 

Παράπονο – το παιδί σας νομίζει ότι ασχολείστε μόνο με το μικρότερο αδελφάκι του

 

Ντροπή – το παιδί σας νιώθει ντροπιασμένο επειδή του βάλατε τις φωνές μπροστά στους φίλους του

 

Απώλεια – το παιδί σας έχασε το αγαπημένο του πάνινο ζωάκι

 

Απογοήτευση – η κόρη σας τα έχει βάψει μαύρα επειδή δεν της τηλεφώνησε το αγόρι της

 

  1. Πίσω στο πρόβλημα που προκάλεσε το θυμό και επίλυσή του από το ίδιο το παιδί

Βοηθήστε τα παιδιά να λύσουν το πρόβλημα και να σκεφτούν λύσεις, εφόσον χρειάζονται βοήθεια. Μάθετέ τα ότι υπάρχουν εναλλακτικές λύσεις, έντιμοι συμβιβασμοί, επιλογές. Το να επιλέξετε να μην ασχοληθείτε με ένα συγκεκριμένο πρόβλημα μπορεί επίσης να είναι μια σωστή απόφαση. Μάθετέ τα πρώτα να λύνουν τις διαφορές τους με το πρόσωπο με το οποίο συγκρούστηκαν και ύστερα να καταφεύγουν σε κάποιον «μεγάλο».

Να δίνετε συγχαρητήρια στο παιδί σας κάθε φορά που κάνει ένα μικρό βήμα προς τον αυτοέλεγχο και την ωριμότητα. Η διαχείριση του θυμού είναι μια μακροπρόθεσμη υπόθεση. Τα παιδιά χρειάζονται πολλά χρόνια εξάσκησης μέχρι να την κατακτήσουν. Τα περισσότερα παιδιά αρχίζουν να διαχειρίζονται το θυμό τους χωρίς να χτυπούν τους άλλους και να πετάνε αντικείμενα γύρω στην ηλικία των 10 με 12 χρονών.

 

Παιδικός Θυμός – Λόγια που υποτιμούν & λόγια που βοηθούν

 

Λόγια γονέων που υποτιμούν τον παιδικό θυμό Ενεργητική Ακρόαση: Λόγια που αποδέχονται τον παιδικό θυμό
 

Μην το κάνεις ζήτημα, δεν τρέχει τίποτα

 

Καταλαβαίνω ότι έχεις θυμώσει

Γιατί δεν φέρεσαι ευγενικά; Τα καλά κορίτσια δεν κάνουν έτσι Φαίνεται ότι αυτό δεν σου άρεσε καθόλου. Είναι εντάξει να θυμώνεις. Τα κορίτσια θυμώνουν όπως και τα αγόρια
Δεν ήρθε δα και το τέλος του κόσμου! Αισθάνεσαι τώρα σα να ήρθε το τέλος του κόσμου
Δεν είναι δυνατόν να μισείς το μικρό σου αδελφάκι! Ζηλεύεις το μικρό σου αδελφάκι
Σ’ αυτό το σπίτι δε λέμε ποτέ «σε μισώ» Χμ, το μισείς. Η λέξη «μισώ» είναι πολύ βαριά. Μήπως μπορούμε να βρούμε κάποια άλλη λέξη που να περιγράφει αυτό που νιώθεις;
Πάψε να κλαις γιατί σε λίγο να σε κάνω να έχεις λόγο να κλαις Δεν πειράζει να κλαις, μπορεί να ανακουφιστείς σύντομα αν το εκφράσεις
Είσαι ένα αχάριστο παιδί Αισθάνεσαι αδικημένος/η
Τι έπαθες πάλι; Φαίνεται κάτι να σε απασχολεί, θα ήθελες να μιλήσεις γι’ αυτό;
Μην κάνεις σα μωρό Είναι εντάξει να είσαι αναστατωμένος
Έλα, δεν έχεις θυμώσει στ’ αλήθεια. Κουρασμένη είσαι μόνο Νομίζω πως τώρα είσαι και θυμωμένη και κουρασμένη
Γιατί θύμωσες τώρα; Μου έχεις θυμώσει ε;
Μη μου μουτρώνεις εμένα! Εντάξει, δεν πειράζει να θυμώνουμε πού και πού